ANA MENÜ
Raife Tuncay Belgin
ŞEKER HASTALIĞINDA BESLENME
ŞEKER HASTALIĞININ TANIMI:Kan şekerini düzenleyen insülün hormonu yetersizliği sonucunda karbonhidrat,protein ve yağ metabolizmasında meydana gelen önemli bir bozukluktur.Şeker hastalığı kandaki şeker düzeğinin yükselmesiyle belirlenen kronik bir hastalıktır.Şeker hastalığında açlık kan şekeri 120 mg/dl nin üstündedir.Tokluk kan şekeri,yani yemek yedikten iki saat sonra ölçülen kan şekeri 140 mg/dl den fazladır.
ŞEKER HASTALIĞININ BELİRTİLERİ:
1.Çok su içme
2.Çok yemek yeme
3.Çok idrar yapma
4.Yaraların geç iyileşmesi gibi
ŞEKER HASTALIĞININ NEDENLERİ:
1.Gebelik ve sık doğum(Sık doğumlar şeker hastalığına zemin hazırlar.)
2.Kalıtsal faktörler(Ailesinde şeker hastalığı olan kişilerin şeker hastası olma riski yüksektir.)
3.İlaçlar(doğum kontrol ilaçlarının uzun süreli kullanılması)
4.Stres(Yaşanan yoğun stres hormonları eytkiliyerek şeker hastalığına zemin hazırlaya bilir.)
5.Diğer etmenler(Yaşam şekli,beslenme alışkanlıkları ve fiziksel aktivite düzeği)
BESLENMENİN ŞEKER HASTALIĞI OLUŞUMU ÜZERİNE ETKİSİ
Beslenme şeker hastalığı oluşumunu etkileyen en önemli etkenlerden biridir.Dengesiz beslenmeye bağlı olarak vücut ağırlığı ve özellikle vücut yağ yüzdesi yüksek olan ( şişman) bireylerde şeker hastalığı görülme riski,sağlıklı beslenen ve ideal vücut ağırlığına sahip olanlara göre çok yüksektir.
ŞEKER HASTALIĞINDA GÖRÜLEN KOPLİKASYONLAR
1.Damar bozuklukları:Şeker hastalığı damarlarda önemli bozukluklara neden olur.Mikrovasküler(kılcal damarlar) ve makrovasküler(kalın damarlar)lerde komplikasyonlar şeker hastalığının başlangıcından 10-15 yıl sonra ortaya çıkabilir.Büyük damarlarda görülen bozukluklar kalp hastalığına neden olurken küçük damarlardaki bozukluklar göz ve böbrek hstalıklarının nedenidir.Şeker hastalarının kalp hastalıklarına yakalanma olasılığı sağlıklı bireylere göre yüksektir.
2.Diyebetik Gangrenler:Kontrol altına alınmayan diabette kan damarlarındaki bozukluk nedeniyle dolaşım engellenir,dokular beslenemez ve zamanla gangrenler oluşabilir.En yayagın görülen diyabete bağlı gangren diyabetik ayaktır.
3.Diyabetik Retinopati:Diyabetin önemli komplikasyonlarından biri retinopatidir.Göz dibinden kanama ve sızıntılar ile belirlenir.Şeker hastalarında diabetik retinopati yaygın bir körlük nedenidir.
4.Diyabetik Nefropeti:Şeker hastaları arasında zamanla böbrek hastalığı görünme oranı yüksektir.Böbrek yetmezliği olan hastaların dörtte biri şeker hastasıdır.Şeker hastalarında belli aralıklarla idrarda albumin düzeyine bakılması gerekmektedir.
5.Dabetik Nöropati:Şeker hastalığının en önemli komplikasyonlarından bir başkası da diabetik nöropatidir.Nöropatide sinir sisteminde çeşitli bozukluklar görülür.Diabetik nöropati vücutta refleks gecikmeleri,duyu bozuklukları,karıncalanma gibi anormalliklere neden olur.Bu hastalar duyu bozuklukları nedeniyle sıcağı,soğuğu,ağrıyı hissetmezler.Örneğin;parmaklarına batan iğneyi,ayaklarını sıkan ayakabıyı hissetmezler.Diğer taraftan uzun süre tedavi edilmeyen diabetik nöropatili hastalar idrarlarını tutamayabilirler.
6.Koma:Şeker hastalığında değişik derecelerde koma görülebilir.Komayı belirleyen en önemli etkenler kan şekeridüzeyinin çok düşmesi(hipoglisemi),çok yükselmesi(hiperglisemi) ve diabetik ketoasidoztur.
ŞEKERHASTALIĞINDA DİYET İLKELERİ
1.Şeker hastalığının önlenmesinde ve tedavisinde yeterlive dengeli beslenmek çok önemlidir.
2.Şeker hastalığında kan şeker düzeği kontrol altına alınmalıdır.Saf karbonhidratlar(şeker ve şekerli besinler) diyetten tamamen çıkarılmalı,kan şekerini daha az yükselten kompleks karbonhidratlar önerilmelidir.
3.Posalı besin tüketimi şeker hastalığında önemli yer tutar.Kurubaklagiller,bulgur,kepekli ekmek,sebze ve meyveler posa yönünden zengin besinlerdir.
5.Şeker hastalığında idrara çok çıkma nedeni ile suda eriyen vitaminlerin(C-Bgurubu vitaminleri)gereksinimi artmaktadır.
6.Diyabetik diyetlerde az az,sık sık beslenilmelidir.Diabette insilüne olan ihtiyacı azaltmak için 3 ana ,3 ara öğün tüketimi önerilmektedir.Ara öğünlerde meyve ile süt,yoğurt gibi besinler verilir.Diyabette öğün atlamak çok zararlıdır.Uzunsüre aç kalmak ve daha sonra fazla yemek yemek hipoglisemi veya hiperglisemi komalarına neden olacağından öğün sayısı ve sıklığı konusunda diyabetli hastalar eğitilmelidir.
7.Diyabetli hastalara şekerli tüm içecekler tamamen yasaklanmalıdır.(kola,gazoz,hazır meyve suyu)Bu tür içecekler yerine şekersiz açık çay,ıhlamur,maden suyu,şekersiz bitki çayları ile tatlandırıcı kullanarak yapılmış içecekler önerilmelidir.Ayrıcataze sıkılmış meyve suyuşekersiz olarak önerilebilir.
8.Bileşimi bilinmeyen hazır besinler,diyabetik diyette yasak olan besinler arasındadır.(pastane ürünleri,bisküviler vs)
9.Tatlandırıcı ile hazırlanmış özel ürünlere diyabetik ürünler denilmektedir.Bunlar mutlaka diyetsiyen kontrolünde tüketilmelidir.
